De betekenis van het Calimero-effect

Tijdens mijn lezingen, maar ook via de mail, krijg ik nogal wat vragen voorgelegd. Meestal kan ik daar prima antwoord op geven. Soms gebeurt er echter iets waardoor ik uit mijn helderheid raak. Iemand stelt bijvoorbeeld een vraag die me raakt en waar ik niet meteen antwoord op weet. Zo vroeg iemand me een keer:

Is het wel nodig dat hooggevoelige mensen hun heil bij elkaar zoeken en zich zo samen afzetten tegen de boze buitenwereld?

Ik schrok, had deze vraag niet verwacht, en zeker niet in deze setting, met voornamelijk HSP’s bij elkaar. Waarom niet? En waarom raakte ik erdoor in de war? Ik heb me er natuurlijk op de een of andere manier uit gered, maar ik had er geen goed gevoel over. Ik ervoer het niet als een vraag maar als een veroordeling. Ik weet niet of het dat ook was. Het zou kunnen zijn dat degene die hem stelde zich er buiten voelde staan.

Waarom ik op dat moment  innerlijk afhaakte, is interessant. De vraag raakte een diep gevoel van ontkend worden, er niet mogen zijn, alsof mijn bouwwerk van jaren onderzoek rond hooggevoeligheid met één klap onderuit werd gehaald. Hoe kon me dit, na zoveel inzicht en bewustzijn opgebouwd te hebben (dacht ik), gebeuren?

Eigenlijk is het dezelfde vraag die mannen altijd stelden als het ging om vrouwenhuizen en vrouwencafés.  De vraag die huiverende ouders stellen aan hun lesbo en homo kinderen: ‘Moet je het daar nou altijd over hebben? Moet je nou altijd met die types omgaan?’

De vraag stellen is je er buiten plaatsen. Oké, je bent misschien ‘zo’, maar dan hoef je het er nog niet altijd over te hebben! Kortom, dat je zo bent, daar kun je misschien niets aan doen, maar verder moet je je wel aan de (dominante) normen houden. En je zeker niet samen afzonderen en gaan zitten miepen.

Dat de vraag me emotioneel raakte, heeft te maken met verinnerlijkte onderdrukking. De term wordt niet veel meer gebruikt, hij was in de zeventiger jaren erg in zwang. We praten niet graag meer over onderdrukking. We doen liever alsof we dat helemaal achter de rug hebben. Ik leg uit wat ik bedoel.

Waarom organiseren vrouwen zich op een bepaald aspect? (Bijvoorbeeld vrouwelijke politici, vrouwelijke ondernemers, vrouwen aan universiteiten, migrantenvrouwen). Waarom bestaan er homo/lesbische organisaties? Waarom bestaan er migrantenorganisaties? Waarom bestaan er organisaties van derde wereldlanden? Waarom bestaan er rouwgroepen?

Mensen organiseren zich met gelijkgestemden op een bepaald aspect om zich op dat punt verder te kunnen ontwikkelen. Het gaat er niet om dat ze zich willen verzetten tegen de boze buitenwereld. Het gaat er om dat ze bepaalde stukken van zichzelf willen leren kennen, in contact willen komen met hun authentieke zijn,  hun eigen manier willen ontdekken om verder te komen. Dat lukt niet zolang ze alleen maar als afwijkend gezien worden en ze zichzelf te vaak als ‘anders’ en niet goed genoeg ervaren. Als je tot een minderheid behoort, ook al gaat het maar om een aspect van je leven, word je voortdurend met de beelden en de normen van de meerderheid bestookt. Je herkent jezelf niet in de wereld om je heen. Daardoor ontwikkel je niet van binnenuit een beeld over jezelf. De beelden van de meerderheid kloppen niet met hoe jij jezelf op dat punt ervaart. Zolang je niet weet hoe dat werkt, ben je gauw geneigd te denken dat er iets mis met jou is. Je leert ook niet ten volle jouw speciale kwaliteiten te zien. Juist doordat je afwijkt, is de kans groot dat je een hele eigen inbreng in de wereld kunt hebben. Maar je hebt in eerste instantie niet eens een eigen taal om je wezen naar anderen in uit te drukken. En je hebt al te vaak meegemaakt dat jouw manier van uitdrukken niet begrepen, afgewezen of belachelijk gemaakt werd. Een sterke taal kun je alleen maar ontwikkelen in samenhang met mensen die dezelfde ervaringen kennen.

Het feit dat je niet helemaal de taal spreekt van de dominante cultuur, maakt dat je je op allerlei onverwachte momenten zwak kunt voelen. Je voelt je op zo’n moment slachtoffer, ook al kun je niemand aanwijzen die jou tot slachtoffer maakt. Zelfs al heb je jezelf goed leren kennen, heb je je kwaliteiten ontwikkeld en breng je ze de wereld in, al heb je zichtbaar succes, het kan je zomaar gebeuren.  Zoals deze middag met mij gebeurde.

Ik krijg vaak mailtjes van hooggevoelige mensen die beschrijven hoe ze zich, ook al zijn ze in bepaalde opzichten heel succesvol, op een bepaald moment plotseling weer zwak voelen. Ik noem dat het terug-in-je-hok-effect, dat altijd op de loer ligt. Het wordt ook wel het Calimero-effect genoemd (naar het vogeltje dat piept: “Zij zijn groot en ik is klein en dat is niet eerlijk!”). Door een pijnlijke confrontatie lijkt het opeens alsof je met een smak terugvalt naar het niveau waarop je begon. Opeens ben je weer de ander, de afwijkende, de mindere. Al het werk dat je verzet hebt om te komen waar je bent, lijkt tevergeefs. Zoals een vrouw me schreef: ‘Opeens voelde ik me (weer!) erg “steunzoekend”  en “onder de voet gelopen”. ’  Dit gebeurt niet alleen bij hooggevoelige mensen; iedereen die afwijkt van de gangbare norm kent deze ervaring wel, al geeft niet iedereen het graag toe.

Misschien was het dat wel waardoor ik blokkeerde: opeens voelde ik me weer neergezet als de afwijkende, terwijl ik nog wel een thuiswedstrijd speelde. De zaal zat vol hooggevoelige mensen en ik kon op dat moment niet zien dat wij hier als hooggevoelige mensen de dominante cultuur vormden en dat de vragenstelster degene was die zich erbuiten plaatste. Zo sterk is dat mechanisme. Verinnerlijkte onderdrukking kan overal toeslaan, zelfs als je onder je gevoelsgenoten bent.

Het feit dat ik zo geraakt werd, laat zien dat ik blijkbaar nog niet 100% overtuigd ben van mijn eigenwaarde als hooggevoelig mens. Het gaat hier niet over mijn identiteit, het gaat over een aspect van mij en van de hele mensheid dat eeuwenlang onder de voet gelopen is: de vrouwelijke kant van de mens, man én vrouw. Je zou kunnen zeggen dat hooggevoeligheid het uiterste van die vrouwelijke kant raakt. Die kant begint steeds meer aan het licht te komen, maar er kleeft nog veel pijnlijke ballast aan van pijnervaringen uit het verleden. We komen steeds verder met het vrij geven van onze vrouwelijke kant, maar in hoeken en kieren kan soms nog oude pijn verborgen zitten die opeens toeslaat en ons verlamt als iemand hem triggert.

Als je je eigen waarde niet voldoende kent, word je gemakkelijk slachtoffer van mensen die je kritisch bejegenen. En slachtoffer zijn is een van de grootste taboes in onze maatschappij op dit moment. Niemand wil een slachtoffer zijn en niemand wil een slachtoffer zien. Mensen die gepest worden, bijvoorbeeld, zijn mensen die hun eigen waarde niet voldoende kennen. Ook degenen die pesten, kennen hun eigen waarde niet genoeg, anders zouden ze zo’n gedrag niet nodig hebben. De wereld wordt overzichtelijk ingedeeld in ‘winners’ en ‘loosers’ en iedereen wil een ‘winner ‘ zijn. Maar niemand is alleen maar een ‘winner’. Iedereen die nog niet 100% verlicht is, kent op bepaalde momenten de pijn, zich minder te voelen dan een ander. Mensen gaan daar verschillend mee om. Velen kiezen voor een stoere houding, laten niets merken, ze kijken wel uit! Ze willen niet geconfronteerd worden met ‘anderen’ die hun innerlijke pijn weerspiegelen, want dan zouden ze wel eens door de mand kunnen vallen en ook ‘zwak’ worden.

Wat zal de wereld er anders uit gaan zien als we liefdevol kunnen kijken naar de Calimero in onszelf en in elkaar. Als we onze Calimero-pijn kunnen zien als een uitnodiging om ons zuivere gevoel van eigenwaarde te versterken. Als we de pijn van anderen respectvol onder ogen durven te zien. Pijn hoeft geen splijtzwam te zijn; als we de pijn van een ander in onszelf durven te herkennen, kan dit juist een verbinding op zielsniveau teweegbrengen. De pijn legt stukjes in ons bloot die nog om heling vragen en is een uitnodiging tot innerlijke groei en nieuw bewustzijn. En daarbij gaat het niet alleen om onze persoonlijke ballast. Met iedere pijn die we helen, maken we de wereld mooier en schoner. Het zou zo mooi zijn als we die kansen niet meer laten liggen.

Ik ben de vragenstelster dankbaar dat ze onbedoeld deze ervaring in mij naar boven heeft gehaald en me zo de mogelijkheid heeft gegeven, het te onderzoeken, mijn eigenwaarde te versterken en dit thema, dat zoveel pijn en conflicten in de wereld veroorzaakt, weer wat verder te helpen ophelderen.

Advertenties

2 reacties

  1. Shirley van

    Wat fijn ontrafeld en prachtig verwoord weer, Marian! Het zal voor veel mensen herkenbaar zijn.

  2. Inge Van Reusel

    Prachtig en verhelderend verwoord! Hier kan ik me weer mee vereenzelvigen waarvoor dank.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: