Vakwerk is onze reclame

Ik weet niet hoe het jou vergaat, maar ik heb het idee dat het bewustzijn van de nieuwe tijd al behoorlijk begint te groeien. Ik maak dat bijvoorbeeld op uit het groeiende collectieve verlangen naar authenticiteit. Maniertjes, marketingtrucs, kiezersbedrog, er wordt steeds meer doorheen geprikt. Althans, in ons deel van de wereld. Steeds minder mensen trappen er in. Mensen die echt zijn, worden gewaardeerd. Je ziet dat bijvoorbeeld in de politiek. Je komt er niet meer mee weg als je jezelf mooier verkoopt dan je je van binnen voelt. Je ziet het ook bij dienstverlenende organisaties.

Gisteren had mijn vriendin verschillende mensen van de ziektekostenverzekering aan de telefoon. Het gesprek verliep op een heel aangename toon. Na afloop zei ik: ‘Valt het jou ook niet op dat de mensen die je de laatste tijd aan de telefoon krijgt veel vriendelijker en behulpzamer zijn dan vroeger? En dat ze het toegeven als ze niet meteen een antwoord hebben maar het nog even uit moeten zoeken?’ Ja, het was haar ook opgevallen.

Om authentiek te kunnen zijn, moet je wel met jezelf op goede voet staan. Zo lang er dingen zijn waar je je voor schaamt, al is het maar dat je niet alles weet, is authenticiteit onmogelijk, dan heb je trucs nodig om die te verbergen. Je kunt jezelf niet tegelijkertijd in het volle licht presenteren en dingen in het donker verborgen houden.

Dit is een tijd waarin veel wat verborgen was, aan het licht wordt gebracht. Allerlei duistere geheimen komen in de openbaarheid, denk bijvoorbeeld aan wikileaks, of het kindermisbruik in de katholieke kerk. Dat is heel ongemakkelijk voor degenen die dachten gebaat te zijn bij het bedekken ervan. Maar het collectieve verlangen is heel duidelijk: we willen niet meer voor de gek gehouden worden, speel geen spelletjes met ons, wees eerlijk, wees echt!

Het interessante is dat er helemaal geen volmaaktheid verlangd wordt. Mensen maken nu eenmaal fouten. Het wordt veel meer gewaardeerd als je die ruiterlijk toegeeft en je daarvoor verontschuldigt, dan als je mooi weer probeert te spelen.

Toch kampen we met een ingebakken neiging om onze fouten en vermeende onvolmaaktheden te verbloemen. Ik betrap mezelf daar ook nogal eens op. En als dochter van een middenstander, die nou eenmaal zijn diensten moest promoten, heb ik ook een sterke neiging om de dingen net iets mooier voor te stellen dan ze zijn. Toch had mijn vader, die schoenmaker was, wel een mooie authentieke slogan. Bij ons stond op de winkelruit: Vakwerk is onze reclame! Die heb ik er in gehouden, ik heb zelfs onder die titel een afstudeerscriptie geschreven, daar sta ik nog steeds honderd procent achter. (Misschien is de titel van dit stukje dus zelfplagiaat. Maar dat moet dan maar). Tegelijkertijd kun je ook zeggen, hoezo winkel, er werd meer gewerkt dan verkocht, anderen zouden het misschien een werkplaats noemen. Maar wij noemden het de winkel. Dat klonk toch net iets chiquer. We zorgden ook dat onze winkel zo presentabel mogelijk was. En daar is ook niets mis mee. Mijn vader adverteerde als ‘onder rijkstoezicht gediplomeerd schoenhersteller en voetverzorger’. Nou, ik heb hem mijn hele leven niet één voet zien verzorgen. Maar het klonk wel mooi.

Ik heb me vroeger wel een beetje geschaamd voor mijn eenvoudige afkomst. Ik had het idee dat je daar op het gymnasium niet mee aan kon komen, dat ze op je neer zouden kijken als ze wisten hoe het er bij ons thuis aan toe ging. Misschien was dat zo, misschien ook wel niet. Thuis moest ik weer niet al te veel over school vertellen, want dat werd niet gewaardeerd omdat het ‘te geleerd’ was.  Zo leer je schipperen en behendig heen en weer bewegen tussen alles wat verborgen moet blijven. Dat lukte eigenlijk wonderwel, misschien wel omdat er in beide situaties eigenlijk weinig sprake was van een persoonlijk contact. Er was gewoon niemand die doorvroeg naar wie ik nou eigenlijk was. Zo ging dat nou eenmaal in die tijd. Toen ik ging studeren en op kennismakingsgesprek kwam bij een hoogleraar (dat is wel een mooi ding dat we zijn kwijtgeraakt), vroeg hij wat mijn vader deed. Ik zei: ‘Hij is schoenhersteller’. En hij: ‘O, schoenmaker’. Ik kon wel door de grond zakken! Werd ik daar even lekgeprikt!

Mezelf presenteren, het werd wankelen op glad ijs. Overal wakken, en ik maar net doen alsof ik me volkomen zeker van mezelf voelde. Ik ging me steeds meer terugtrekken, dat voelde veiliger.

Ik houd er over op, want ik word gewoon moe als ik er aan denk. Er brak uiteindelijk een hele andere tijd aan. Een tijd waarin ik gewoon wilde zijn wie ik was en waarin ik me gewoon wilde laten zien zoals ik ben, niet meer en niet minder. Ik begon dat pas een beetje onder de knie te krijgen toen ik van mezelf begon te houden, respect begon te krijgen voor mijzelf, voor het gezin waarin ik ben opgegroeid, respect voor het grillige pad dat ik in mijn leven heb durven kiezen. Ik begon te zien dat ik van alle ogenschijnlijke fouten, missers, dwaalwegen, onvolmaaktheden zeker zo veel leerde als van mijn successen. Er bleef steeds minder over om me voor te schamen. Sterker nog, ik krijg juist van mijn lezers veel waardering omdat ik niet alleen mijn successen en mijn wijsheid deel, maar ook mijn valpartijen en mijn onwijsheden. Ze houden kennelijk van iemand die menselijk is, net als zij.

Toch blijft het nodig om alert te zijn. Zeker nu ik zelf ook een soort middenstander geworden ben en mijn producten onder de aandacht wil brengen. Het blijft verleidelijk om ze net iets mooier in te kleuren dan ze zijn. Zeker als je ervan houdt om met taal te spelen. Voordat je het weet, gaat de taal met je op de loop. Elke keer als ik mezelf daarop betrap, weet ik dat er nog iets is waar ik me voor schaam. Dan is er weer werk aan de winkel.

Kom bij mij niet aan met een cursus Leer jezelf in één dag authentiek presenteren. Ik weet wel beter.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: